Sprzęgło to najważniejsza część układu przeniesienia napędu, stosowana w samochodach z manualną skrzynią biegów. Uszkodzone sprzęgło potrafi znacząco utrudnić życie każdego kierowcy, a wraz z narastaniem awarii, sprzęgło uniemożliwia korzystanie z auta. Najczęstsze uszkodzenie dotyczące tego podzespołu to spalona tarcza sprzęgła (spalone sprzęgło) albo zużyta tarcza sprzęgła (zużyte sprzęgło).
W poradniku poruszę takie zagadnienia dotyczące sprzęgła, jak:
- Jaką rolę pełni sprzęgło i czym jest tarcza sprzęgła? W jakich autach montuje się sprzęgło?
- Kiedy dochodzi do spalenia sprzęgła?
- Jakie są objawy spalonego sprzęgła?
- Czy da się jeździć ze spalonym sprzęgłem?
- Spalone sprzęgło w samochodzie używanym, który chcesz kupić
- Jak dobrze kupić samochód używany, wykorzystując darmowy VIN
W jakich samochodach montuje się sprzęgło?
Sprzęgło to ważna część układu przeniesienia napędu. Sprzęgło montuje się w każdym samochodzie z manualną skrzynią biegów (skrzynią ręczną) a także w samochodach z dwusprzęgłową skrzynią automatyczną. Sprzęgła są też stosowane w autach ze skrzynią zautomatyzowaną. To skrzynia manualna, tylko wyposażona w elektryczny mechanizm zmiany biegów (nie jest to skrzynia automatyczna).
Sprzęgła mogą też być montowane w autach z niektórymi innymi modelami skrzyń automatycznych, np. CVT (w tym w samochodach hybrydowych), jednak w większości aut ze skrzyniami automatycznymi stosuje się sprzęgło hydrokinetyczne. Sprzęgła nie stosuje się w samochodach elektrycznych BEV.
Jaką rolę pełni sprzęgło w samochodzie?
Sprzęgło jest zamontowane pomiędzy kołem zamachowym silnika spalinowego a skrzynią biegów. Sprzęgło wyposażone jest w mechanizm rozłączania, w każdym współczesnym aucie ze wspomaganiem hydraulicznym.
Jak działa ten podzespół w samochodzie? Standardowo w dwóch pozycjach:
- Pedał sprzęgła wciśnięty – połączenie pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów jest rozłączone. Kierowca może zmienić bieg albo wyłączyć silnik.
- Pedał sprzęgła niewciśnięty – silnik i skrzynia biegów są połączone, napęd z silnika jest przekazywany na skrzynię biegów i dalej, na koła auta.
Jest też trzecia pozycja, tzw. jazda na półsprzęgle, czyli jazda z częściowo wciśniętym pedałem sprzęgła. Stosuje się to przy ruszaniu pod górę albo podczas wolnego manewrowania po parkingu.
Na zdjęciu poniżej schemat budowy sprzęgła zastosowanego w silniku 1.4 TSI grupy Volkswagen.
Od lewej: silnik, dwumasowe koło zamachowe, tarcza sprzęgła, sprzęgło ze sprężyną dociskową.
Z jakich elementów składa się sprzęgło?
Z jakich elementów składa się sprzęgło? To element ważący kilka kilogramów, wykonany z metalu i materiału ciernego. Składa się z tarczy sprzęgła, sprężyny dociskowej i wysprzęglika. Stosuje się też dodatkowe sprężyny, które mają na celu neutralizację drgań silnika.
Tarcza sprzęgła łączy się z kołem zamachowym za pomocą materiału ciernego. Sprężyna dociskowa dba o odpowiednio mocny kontakt tarczy sprzęgła z kołem zamachowym. Wysprzęglik działa we współpracy z układem wspomagania i pedałem sprzęgła, umożliwiając rozłączanie sprzęgła.
Co to jest dwumasowe koło zamachowe, które współpracuje ze sprzęgłem?
W wielu autach stosuje się dodatkowy podzespół – dwumasowe koło zamachowe, który chroni skrzynię biegów i kabinę auta przed drganiami, generowanymi przez silnik. Zwłaszcza nowoczesne silniki diesla i małolitrażowe silniki benzynowe generują bardzo dużo drgań.
Kiedy dochodzi do spalenia sprzęgła?
Jak już wyjaśniłem w poprzednim akapicie, aby moc z silnika mogła być przekazana na skrzynię biegów, musi dojść do dociśnięcia tarczy sprzęgła do tarczy koła zamachowego (albo koła dwumasowego). Tarcza i koło zazębiają się dzięki materiałowi ciernemu, którym tarcza jest pokryta.
Sprzęgło zużywa się w trakcie eksploatacji. Zazwyczaj jego żywotność nie przekracza 100 tys. km przebiegu. Najczęściej psuje się właśnie tarcza sprzęgła, na której dochodzi do zużycia materiału ciernego. Może też zepsuć się wysprzęglik albo sprężyna.
Co to jest spalenie sprzęgła?
Najczęstszym powodem uszkodzenia sprzęgła jest spalenie tarczy sprzęgła. Nie dochodzi oczywiście do pożaru. Spalenie sprzęgła polega na takim uszkodzeniu materiału ciernego na tarczy sprzęgła, że niemożliwe jest połączenie tarczy sprzęgła z kołem zamachowym albo niemożliwe jest rozłączenie tarczy z kołem zamachowym.
Kiedy dochodzi do spalenia sprzęgła?
Bardzo często zdarza się to zimą, kiedy kierowca chce wyjechać ze śliskiego miejsca a koła kręcą się (buksują) w miejscu. Podobnie może się zdarzyć w trakcie wyjeżdżania latem z terenu błotnistego.
Do spalenia sprzęgła może doprowadzić też agresywna, szybka jazda oraz wspomniana wcześniej jazda na półsprzęgle. Długotrwałe manewrowanie na parkingu, długotrwała jazda po śliskiej drodze (w trakcie gołoledzi).
Na zdjęciu poniżej znajduje się tarcza sprzęgła. Widoczne są sprężyny, które mają na celu neutralizację drgań skrętnych, a także tarcza sprzęgła (zewnętrzny obwód) pokryta materialem ciernym.
Jakie są objawy spalonego sprzęgła?
Nietrudno je rozpoznać. Kierowca traci możliwość zmiany biegu. Albo nie może wrzucić biegu (tarcza nie może się połączyć z kołem zamachowym) albo nie może rozłączyć wybranego biegu (rozgrzany materiał cierny nie pozwala na rozłączenie sprzęgła). To oczywiste, że jazda takim samochodem nie jest możliwa.
W przypadku spalenia sprzęgła pojawia się też charakterystyczna, bardzo niemiła woń, przypominająca spalony asfalt, dochodząca od strony silnika i wyczuwalna w kabinie auta.
Czy da się jeździć ze spalonym sprzęgłem?
Wszystko zależy od stopnia zużycia tarczy sprzęgła. W większości przypadków udaje się dotrzeć do domu o własnych siłach. Trzeba jednak jak najszybciej (bezpiecznie) zjechać z drogi, wyłączyć silnik i pozwolić tarczy ostygnąć. Wymaga to minimum 30 minut. Po tym czasie można sprawdzić, czy wszystko działa. Jeśli tak, można spróbować dojechać do domu, unikając jazdy po centrum miasta, jazdy szybkiej i pod górę (jeśli to możliwe).
Jeśli jednak auto ma problemy ze zmianą biegu i z podjeżdżaniem pod wzniesienia, a do tego czuć niemiłą woń asfaltu, trzeba przygotować się do wymiany sprzęgła.
Ile kosztuje nowe sprzęgło?
Nowe sprzęgło (komplet) kosztuje od 300 do 600 złotych. Jego wymiana też jest droga i może obecnie kosztować od 600 do 900 złotych, co obejmuje też wymianę oleju przekładniowego w skrzyni biegów. Koszt naprawy jest zależny od tego, czy mechanik ma łatwy dostęp do skrzyni biegów i czy łatwo jest ją zdemontować (jest to konieczne).
Niestety, w samochodach z dwumasowym kołem zamachowym trzeba wymienić cały komplet (sprzęgło plus dwumasowe koło zamachowe), co bardzo mocno podnosi koszt naprawy. Taki komplet może kosztować od 1800 do 5000 złotych, w zależności od modelu auta. Cena wymiany się nie zmienia.
Na zdjęciu poniżej – wymiana sprzęgła. Widoczny wałek sprzęgłowy ze skrzyni biegów, po demontażu sprzęgła.
Spalone sprzęgło w samochodzie używanym, który chcesz kupić
Auto przed zakupem trzeba dobrze sprawdzić. Może się zdarzyć, że pojazd ma spalone sprzęgło. Problem ten pojawia się bardzo często w małych samochodach miejskich, które mogą mieć mały przebieg, ale są za to mocno zużyte ze względu na częstą jazdę po mieście (częste hamowanie, ruszanie, częste uruchamianie silnika). Problemy ze sprzęgłem mogą mieć też auta dostawcze, taksówki, samochody kurierów i wiele innych.
Musisz koniecznie sprawdzić stan sprzęgła przed zakupem auta używanego, gdyż konieczność wydania nawet 6000 złotych (sprzęgło plus dwumasowe koło zamachowe plus wymiana) może całkowicie zdruzgotać opłacalność zakupu danego auta.
Jak dobrze kupić samochód używany, wykorzystując darmowy VIN?
Aby sprawdzić sprzęgło niezbędna jest jazda próbna, wykonana przez eksperta. Warto też znać prawdziwy przebieg auta, aby móc oszacować przybliżony stopień zużycia sprzęgła.
Jeśli chcesz kupić dobre auto używane, z silnikiem diesla lub benzynowym, auto hybrydowe lub elektryczne, skorzystaj z tej metody. Przejrzyj ogłoszenia na kilku portalach. Zrób listę aut, które Cię interesują i sprawdzaj je, rezygnując z zakupu tych, które mają szkody. Pomoże Ci hasza darmowa historia auta po VIN na HistoriaSzkod.pl.
Jak to działa w praktyce? Sprawdzasz każde auto po VIN za darmo i już wiesz (całkowicie za darmo), które ma zapisane szkody (auta po wypadkach, kradzione, po powodzi itd.). z tych zrezygnuj. Wybierz jedno albo dwa auta, najbardziej interesujące, które nie mają szkód. Te kwalifikują się do dalszego sprawdzenia i mogą być warte zakupu.
Następny etap profesjonalnego sprawdzenia auta używanego przed zakupem to płatna historia auta po VIN na HistoriaSzkod.pl. Sprawdzenie auta po VIN pozwoli Ci na uzyskanie interesujących informacji o samochodzie. Zweryfikujesz przebieg interesującego Cię auta (to ważne, aby określić stopień zużycia silnika i sprzęgła) i sprawdzisz jego fabryczne wyposażenie. Historia Szkód korzysta z bardzo rozbudowanej bazy danych!
Ostatni punkt – sprawdzenie auta przed zakupem przez ekspertów Motocontroler. Zamawiasz usługę sprawdzenia auta przed zakupem na stronie Motocontroler, podajesz dane auta, a ekspert jedzie na miejsce, w dowolnej części kraju i sprawdza auto przed zakupem. Po zakończonym badaniu otrzymasz kompleksowy raport, który przedstawi Ci stan techniczny auta. Będzie on krok po kroku opisywać wszystkie układy i wykryte wady. Do raportu dołączona będzie osobista opinia eksperta (czy warto kupić dany pojazd), a także minimum kilkadziesiąt zdjęć w formie cyfrowej. Ekspert Motocontroler bez problemu wykryje wady i uszkodzenia auta, w tym spalone sprzęgło. Uzyskany raport pozwoli Ci też negocjować cenę pojazdu.
______________________________________________________________________________________________
Autor: Michał Lisiak
Jestem niezależnym dziennikarzem motoryzacyjnym. Lubię motoryzację „dla ludzi”. Nie pasjonuję się samochodami za miliony i informacjami prasowymi. Od lat zgłębiam tajemnice techniki motoryzacyjnej. Cieszę się, że dzięki mojej pracy ktoś może kupić fajne auto, unikając oszustwa i niebezpieczeństw. Dlatego praca w Motocontroler i Historia Szkód jest dla mnie bardzo cenna. Poza motoryzacją, moją pasją jest muzyka, gotowanie i Indonezja.
